Еретичка, ставшая святой: Две жизни Жанны д’Арк - Ольга Игоревна Тогоева

о нем: Cullen C. M. Alexander of Hales // A Companion to Philosophy in the Middle Ages / Ed. by J.J.E. Gracia and T. B. Noone. Oxford, 2002. P. 104–108.

1043

“Ut dicit Alexander de Hallis in tertia parte Summe, magna provocatio libidinis viris est vestitus muliebris et e converso, eo quod vestis illa viro circumdata refricat mulierem et commovet vehementer imaginationem ejus” (PN, 2, 461). Ср.: “Alia vero “causa est ut occasio provocationis libidinis auferretur. Magna enim provocatio libidinis viris est vestitus muliebris et e converso, et hoc est quoniam vestis muliebris viro circumdata vehementer refricat” mulierem “et commovet imaginationem mulieris et e converso” (Alexander Halensis. Summa theologica / Ed. Collegium s. Bonaventurae. Quaracchi, 1924–1948. T. 4. P. 772).

1044

“Dicunt enim quod “in sacris Martis non solum virili veste” induebantur “mulieres, sed etiam armabantur, ut ipsum tamquam [Deum] belli et victoriae datorem colerent” (Ibid.).

1045

“Dicitur enim in cantico Debore… Videamus in proposito nostro et revocemus ad memoriam statim regni et militiam, que tunc erat cum surrexit dicta Johanna, si dicere poteramus: cessaverunt fortes in Gallia et quieverunt donec surgeret Puella” (PN, 2, 377–378). Ср.: Суд. 5: 7.

1046

PN, 2, 378.

1047

PN, 2, 111–112, 249.

1048

Alexander Halensis. Op. cit. Т. 3. P. 477–478 (Cap. II: Utrum peccatum sit viris habere vestimenta muliebria).

1049

“Nonne legitur de Debbora, quae ivit ad praelium? Et praesumitur quod in armis militaribus, quae ad viros pertinent. Pari ratione, ex causa aliqua posset vir veste muliebri indui, ut si quaereretur ad mortem et per hoc occultaretur, vel si faceret officium quod mulieri competeret” (Ibid. P. 477).

1050

“Ad quod dicendum quod non pertinet ad honestatem viri veste muliebri indui: utrique enim sexui diversa indumenta natura dedit. Unde, si homo uteretur ex consuetudine veste muliebri, nisi in aliquo casu necessitatis, peccaret” (Ibid.).

1051

О средневековой иконографии Деборы см. ниже: Глава 3, § 3.4.

1052

Многие из этих историй возникли еще в VII–VIII вв. и имели преимущественно сирийское происхождение: Patlagean E. L’histoire de la femme déguisée en moine et l’évolution de la saintété féminine à Byzance // Studi medievali. 1976. Ser. 3. V. 17. Fasc. II. P. 597–623.

1053

“Que omnes sub virili veste, in monasteriis virorum, ab omnibus reputate pro viris, religiosissime ac devotissime vixerunt” (PN, 2, 208).

1054

PN, 2, 249, 263, 328, 465–466.

1055

Thomasset C. Le corps féminin ou le regard empêché // Micrologus. Natura, scienze e società medievali. 1993. № 1. P. 112.

1056

Ratherii Veronensis Preloquiorum Libri Sex // PL. T. 136. Col. 91A.

1057

Portmann M.-L. Die Darstellung der Frau in der Geschichtschreibung des früheren Mittelalters. Basel, 1958. S. 37–48; Тогоева О. И. Женщина у власти в Средние века и Новое время (о понятии “virago”) // Диалог со временем. 2010. № 31. С. 16–35.

1058

Например, в письме уже упоминавшегося выше рыцаря-иоаннита: “Joanna, inquam, Puella, habitu pastorali induta, et quasi virili, de mandato Dei omnipotentis accessit ad regem” (Q, 5, 100).

1059

Данная тема получила совершенно особое развитие в XVI–XVII вв. в рамках конфессиональных споров между французскими католиками и протестантами. Подробнее см.: Глава 4, § 5.

1060

“Aut etiam cum Aurelianis, Parisius et multas regni spectabiles civitates et munitiones oppidaque fortia, viriliter ac intrepide aggressa fuit” (PN, 2, 471).

1061

“Ait enim Christus ad matrem et Joseph, Luce II: “Quid est quod me querebatis? Nesciebatis, quia in his que patris mei sunt oportet me esse?” (PN, 2, 455). Ср.: Лук. 2: 45–49.

1062

“Quadam occasione verbi Salvatoris nostri quo dicit: “Omnis qui reliquerit patrem et matrem propter me centuplum accipiet” (PN, 2, 209). Ср.: Мар. 10: 29–30.

1063

“In talibus enim nihil est dolositatis seu duplicitatis, quemadmodum dicimus de Christo qui finxit se longius ire, ut in Homelia Gregorii super illud evangelii Luce ultimo, de discipulis euntibus in Emaus” (PN, 2, 313). “Christus etiam finxit se longius ire, Luce ultimo; et Judith universa verba que ad Holofernem dixit, Judith XI sunt penitus ficta, ut patet intuenti” (PN, 2, 481). Ср.: Лук. 24: 15–16.

1064

PN, 2, 411.

1065

“Non quidem, ut de se patuit, ut ex assistentium plurium informatione seu directione judicium consultius seu rectius faceret, sed potius ut ex subdola fictione tante celebritatis magnitudinem cause pretenderet, et partem regis Francie velamine apparentis justitie infamaret; sicut et pontifex Caiphas scidit vestimenta sua sedens pro tribunali adversus Christum” (PN, 2, 521).

1066

“Deposuerunt etiam in flamma ignis vidisse descriptum nomen Jhesus, dum ejus corpus ureretur” (PN, 2, 194).

1067

“In medio flammarum, nomen Jhesus litteris aureis scriptum vidisse, alii columbam albam in ipsius Puelle exitu de flammis egredientem” (PN, 2, 237). О голубе, вылетевшем из пламени, упоминали также Изамбар де ла Пьер (PN, 1, 225) и Жан Бреаль (PN, 2, 509).

1068

PN, 2, 363 (Робер Цибуль).

1069

“Nec immerito quia in illo signo sancte crucis salutifero ostenditur victoria Christi, perdicio diaboli et infernorum destructio… ideo illud signum ferre non potest diabolus… Ipsa Johanna ad regis et regni liberationem, ut asserebat, mittebatur, ad quam non concurrunt angeli mali, sicut supra notandum est” (PN, 2, 93).

1070

См. подробнее: Тогоева О. И. «Дева со знаменем»… С. 23–54.

1071

Q, 5, 258.

1072

“Respondit quod sancte Katherina