Татарские пословицы и поговорки - Регина Нагимовна Ахмадишина

который хочет плакать − играет с бородой отца

Брат братның көтү көткәненә рад

Родной брат рад помочь во всем

Башыңа бәла төшкәндә, туганыңны танырсың

Когда настигает беда – узнаёшь (вспоминаешь родственников)

Анаң үги булса, атаң үзеңнеке булмас

При мачехе и отец не родной

Ана күңеле − балада, бала күңеле − далада

Душа матери в ребенке, ребенка − в свободе

Ир какканны − мир кага

Сделанное мужем, обсуждается всем миром

Ир хакы − Алла хакы

Долг перед мужем − все равно что долг перед Богом

Дусның искесе, хатынның яңасы яхшы

Друзья хороши старые, а жена − новая

Ике тәкә башы бер казанга сыймый

Две бараньи головы в одном казане не уместить

Иптәшең сукыр булса − күзеңне йом

Закрой глаза на слепоту ближнего

Язык

Әйттем исә кайттым

Сказано − сделано

Әйтер идем бер сүз − авызым син түз

Сказал бы одно слово, да попридержу язык

Бер әйт − берәгәйле әйт

Скажи один раз, но метко

Башка килгәне телдән килә

Дурная голова ногам покоя не даёт / Язык без костей намелет на семь волостей

Әйткән сүз − каккан казык

Сказанное слово, что вбитый кол

Аңа әйткәнче бер ташка әйтсәң, таш җанланыр иде

Даже камень ожил бы от таких слов

Аңламый сөйләгән авырмый үләр

Сказавший не зная, умрёт без мучений

Бауның озыны, сүзнең кыскасы яхшы

Веревка хороша длинная, а слово − кроткое

Әйткан сүз − аткан ук, кире кайтарып булмый

Сказанное слово − выпущенная стрела, обратно не воротишь

Бала күздән, адәм сүздән зыянлый

Ребенка береги от зглаза, а взрослого от злого слова

Бака бакылдап, телчән такылдап туймас

Лягушка не наквакается, болтун не наговорится

Ана теле бер булыр

Родной язык единственный

Яхшы сүз − җан азыгы, яман сүз − баш казыгы

Доброе слово окрыляет, а плохое колом по голове

Усал тел кыш кебек, яхшы тел яз кебек

Злое слово как зима, доброе − как весна

Телеңне йотарсың

Язык проглотишь

Татлы тел тимер капканы ачар

Доброе слово и железные ворота откроет

Җылы сүз җан эретә

Доброе слово душу греет

Туган телне кадерләгән халык кадерле булыр

Бережный к родному языку народ − будет ценным

Сөйдергән дә тел, биздергән дә тел

Язык и полюбить и возненавидеть заставит

Сөйдергән дә тел, көйдергән дә тел

И радует язык, и обжигает язык

Сүзең көмеш булса, эндәшмәвең алтын

Если слово твое − серебро, то молчание − золото

Су һәр нәрсәне агарта ала, әммә йөз карасын агарта алмый

Вода все смоет, кроме настроения

Егет сүзе бер булыр

Молодец своему слову верен / У молодца слово одно

Бинең авызы кыек булса да, сүзе туры

У богача хоть рот и кривой, да слова прямые (правдивые)

Син әйтмәдең, мин ишетмәдем

Ты не говорил, я не слышал

Сорамаган сүзгә җавап бирмиләр

Нет вопроса − нет ответа

Сүз иясе белән йөрми

Слово с хозяином не ходит

Дөрес сүзгә җавап юк

Правдивому слову нет опровержений

Сүз сөйләсән, уйлап сөйлә

Если говоришь, делай это обдуманно

Сүзе балдай, күңеле боздай

Слова как мед, а сердце как лед

Сүз эзләп күршегә керми

За словом в карман не полезет

Оста янында кулыңны тый, галим барда телеңне тый

Среди мастеров сдерживай руки, среди ученых − язык

Ният иткән − морадына җиткән

Намерившийся − достигнет цели

Картлар сүзен кар басмас

Слово старейшин снег не запорошит

Кемнең кай җире авыртса, шуны сөйләр

У кого что болит, то о том и говорит

Акыллы сүз алтыннан кыйбат

Толковое слово дороже золота

Акылы кысканың − теле озын

Глупый славится длинным языком

Кешенең теле аңа дан да китерә ала, хурлык та китерә ала

Человеческий язык может принести как славу, так и унижение

Кеше сүзе – кеше үтерә

Слово может и убить

Животный мир

Аттан ала да туа, кола да туа

От лошади и чалый родится, и саврасый

Аты бер булса да, заты башка

Название одно, а качество разное

Атым юк аранда – кайгым юк буранда

Нет лошади в стойле, нет проблем в буран

Аулак күлгә бака хуҗа

В озере без царя правит лягушка

Азыклы ат арымас

Сытая лошадь не устанет

Кырмыска канатланса үлә

Окрылившийся муравей обречен на смерть

Йөгерек атка камчы кирәкми

Быстрой лошади плеть не нужна

Иртәгә өчен ишәк кайгырыр

Насчет завтра переживает только осел

Имәндә икән чикләвек!

Вот где собака зарыта

Ишкәнсең икән ишәк чумарын

Метил в ворону, попал в корову / Ну и натворил ты

Иртәгәге тавыктан, бүгенге йомырка артык

Сегодняшнее яйцо лучше завтрашней курицы

Зыянчы песинең күзе елтырый

У нашкодившего кота глаза блестят

Елан аягын кискән

Видавший виды / Прошедший огонь и воду

Елан йоклар, дошман йокламас

Змея уснет, а враг нет

Елан койрыксыз булмас, би боерыксыз булмас

Как нет змеи без хвоста, так и хозяина − без приказов

Елан чаккан, җептән куркыр

Ужаленный змеей и веревки испугается / Пуганая ворона куста боится

Дөя сөрлегүгә карап кәрван туктамый

Оттого, что один верблюд спотыкается, караван не остановится / Собака лает, караван идет

Дуңгыздан бер кыл

С паршивой овцы хоть шерсти клок

Дүрт аяклы ат та абына

Конь о четырёх ногах да спотыкается

Бер карлыгач яз ясамый

Одна ласточка весны не делает

Балык башыннан чери

Рыба гниёт с головы

Бүре баласы бүреккә салсаң да урманга карый

Сколько волка не корми − все равно в лес смотрит

Бүре баласын үзе карасын

Волчёнка пусть волк сам воспитывает

Бүредән курыккан урманга бармас

Волков бояться − в лес не ходить

Бер буклы күтле сыер бөтен көтүне буклый

Паршивая корова все стадо портит

Бер тычкак сыер бөтен көтүне буклый

Паршивая овца все стадо портит

Бер елга куян тиресе дә чыдый

Один год и кроличья шкура выдержит

Баткак бакага килешер

Грязь жабе к лицу

Аснусыз (тәрбиясез) этнең койрыгы озын (койрыгын кыскартырга кирәк)

У невоспитанной собаки и хвост длинный (хвост нужно укоротить)

Арслан булып арслан да үзеннән биек сикерә