Татарские пословицы и поговорки - Регина Нагимовна Ахмадишина

дуссыз торалмый

Рыба не может без воды, человек не может без друга

Бердәмлектә көч

Сила в единстве

Бергә эшләсәң, авыр эш тә җиңел

Вместе и тяжелый труд лёгок

Бер казага ике җәза юк

За один проступок не бывает двух наказаний

Бер караганда ал да гөл, бер караганда җил-давыл

С одной стороны – ягода − малина (всё прекрасно), с другой − буря

Бер кораллы мең коралсызны җиңгән

Один вооружённый победит тысячу безоружных

Дусын сакламаган дошманга эләгер

Тот, кто не ценит друга, попадёт в лапы врага

Дусың авырса, син дә ыңгыраш

Если друг болен − плохо будет и тебе

Дусың дус булып калсын дисәң, аңа баш булма, иш бул

Хочешь сохранить дружбу − будь ему товарищем, а не головой

Дусыңнан аерыласың килсә, бурычка бир

Хочешь лишиться друга − дай ему в долг

Күрше капкасын какма, үзеңнекен сындырырлар

Не стучи в двери соседа, свои сломают

Күршегә кереп торасы түгел

У соседей нестоит и спрашивать

Күршегә онга кермәсәң дә, көлгә керерсең

К соседям не за мукой, так за золой

Күршедә пешәр, безгә дә төшәр

Готовится у соседей и нам перепадёт

Күршелек кардәшлектән якын

Соседство ценнее дружбы

Күршеләргә килсә туй, син дә капкаңны ачып куй

Если у соседей свадьба и ты ворота отвори

Күршеләре белән тату яшәмәгән кешене берәү дә хөрмәтләми

Того, кто в раздоре с соседями, никто не уважает

Китап − белем чишмәсе

Книга − источник знаний

Күршесенә ышанган − ач кунган

Понадеялся на соседей − остался голодным

Күршең бай булса да, җигәреңә тай булсын

Даже если сосед богат, пусть будет свой запряжённый жеребец

Күршең бай булса, тавыгың тук булыр

Сосед богат − куры сыты

Күршең белән яман торыйм дисәң, кәҗә асра

Хочешь враждавать с соседом, заведи козу

Күршең үзеңнән яхшы булсын

Пусть сосед будет лучше тебя

Күршеңә бер сыер теләсәң, үзеңнеке ике булыр

Желай соседу корову, у самого две появится / Желай соседу лучшего

Курыкканга куш күренә

У страха глаза велики / У труса в глазах двоится

Курыкканны эт абалый

Трусливого и собака не пропускает

Кыз мактала эш белән, түгел энҗе теш белән

Девица славица работой, а не жемчужными зубами

Корымнан корым йогар, начар дустан сөрем йогар

От угля дым, от плохого друга − головная боль

Коры ботка − су белән, коры дуслык − сүз белән

Густая каша из-за воды, скупая дружба из-за слов

Киңәшле җыен таркалмас

Дружный сход не разойдется

Кешенең иң зур дәүләте − чын дусы

Самое большое государство − честный друг

Кешенең кемлеген беләсең килсә, иптәшләренә кара

Хочешь узнать человека, спроси кто его друг

Кеше тычты − күтем кызды

Чужой нагадил, а вскипел я

Кеше хәлен кеше белми, үз башына төшмәсә

Чужие заботы сна не лишают

Кешегә баз казыма − үзең төшәрсең

Не копай яму другому, сам в неё угодишь

Дети

Бал татлы − балдан бала татлы

Сладок мёд, а дитя слаще мёда

Бала итәктә чакта сөйдерә, итәктән төшкәч көйдерә

Ребенок пока на коленках радует, а спустившись − огорчает

Ата баласы хата булмас

Человеческое дитя ошибкой быть не может

Еламаган балага ими каптырмыйлар

Дитя не плачет − мать не разумеет

Бишектәге йөзгә төрләнә

Пока повзрослеет − сто раз изменится

Ризыксыз бала тумый

Каждый ребенок рождается с местом под солнцем

Аталы бала − ардаклы бала

Ребенок с отцом − ласковый ребенок

Аталы бала аркалы, аналы бала иркәле

Папин ребенок − кремень, мамин − неженка

Бала күздән, адәм сүздән зыянлый

Ребенок проказничает от взгляда, человек − от слова

Балалы өй − базар, баласыз өй − мазар

Дом с детьми − базар, а без детей − кладбище

Баласы елак булса, анасы чирак була

У плаксивого ребёнка и мать проворна

Бишектәге бишкә төрләнә

Лежащий в колыбели изменится еще пять раз

Баласыз хатын − ботаксыз агач

Женщина без дитя, словно дерево без веток

Бер кашык су белән йотарлык

Хватит запить ложкой воды

Бер башны туйдырмаган ике кул − корысын

Пусть отсохнут две руки, не прокормившие и одну голову

Бер бала − мең бәлә

Один ребенок − тысяча неприятностей

Белмәгәннең беләге авыртмый

На нет и суда нет / У незнающего голова не болит

Балам баласы балдан да татлы

Внуки и мёда слаще

Балалы кеше − бай кеше

Человек с детьми − богатый человек

Ашаганда колагың селкенсен, эшләгәндә йорәгең җилкенсен

Во время еды пусть уши шевелятся, а во время работы − пусть сердце поёт/ Есть надо с аппетитом, а работать с огоньком

Ум

Акыл базарда сатылмый

Ум не рынке не купишь

Акыл яшьтә түгел, башта

Ум не в возрасте, а в уме

Акылың булса ачу саклама

Умный обиды не таит

Ачулы башта акыл юк

В злой голове ума нет, не проживешь добром век

Акылга утырырга

Браться за ум

Ана сөте белән кермәгән, тана сөте белән кермәс

То, что не вошло с молоком матери, с молоком коровы уже не войдет

Белемле кыз − бирнәле кыз

Образованная девушка − девушка с приданым

Акыллы дошман надан дустан яхшырак

Умный враг лучше глупого друга

Акылы төштән соң

Задним умом крепок

Акыллының уендагы акылсызның телендә

Что у умного на уме, у глупого − на языке

Өйрәнмичә чабата да үреп булмый

Без ума и лапти не свить

Өйрәнү бервакыттада соң түгел

Учиться никогда не поздно

Өйрәтсәң, аю да биергә өйрәнә

И медведя можно научить танцевать

Мәктәп юлы − мәңгелек

Школьная дорога − вечность

Эшләгәнең кеше өчен булса − өйрәнгәнең үзең өчен

Работаешь − для других, учишься − для себя

Хатын-кызның чәче озын, акылы кыска

У баб волосы длинные, да ум короток

Хатын-кызга акыл кырыктан соң керә

Женщине мудрость приходит после сорока

Уйнап сөйләсәң дә уйлап сөйлә: тел көферлегенә төшәрсең

Даже в шутку, говори подумав: впадешь в богохульство

Уйнап әйтсәң дә уйлап әйт

Даже играя, говори подумав

Уку − энә белән кое казу

Ученье − то же, что рыть иголкой колодец

Китап − якын сердәш