Бог, человек и зло - Ян Красицкий

Кline G.L. Pojednanie Kościołów wschodniego i zachodniego. Plan ekumeniczny Włodzimierza Sołowjowa (1881–1896) i współcześni mukrytyci. Przeł. E. Okuljar // Przegląd Powszechny. 1992. Nr. 3.

Klinger J. Dwie postacie prekursorów prawosławnej odnowy // J. Klinger. O istocie prawosławia. Warszawa, 1983.

Kornblatt J.D. On Laughter and Vladimir Solov’ev’s “Three Encounters” // Slavic Review. 1998. Nr. 3.

Kozłowski R. Eklezjologia Włodzimierza Sołowjowa// Rosyjska eldezjołogia prawosławna w XIX–XX wieku. Warszawa, 1988.

Krasicki J. Eschatologia i mesjanizm. Studium światopoglądu Mariana Zdziechowskiego. Wrocław, 1994.

Krasicki J. Idea Bogoczłowieczeństwa w rosyjskiej myśli religijnej przełomu XIX–XX wieku (O pokusie historizmu) // Acta Universitatis Nicolai Copernici. Studia Rosjoznawcze III, 1996, z. 310.

Krasicki J. W cieniu Antychrysta // Znale. 1986. Nr. 11–12.

Krasicki J. W obliczu zła: Mariam Zdziechowski i jego rosyjscy mistrzowie // Oblicza Wschodu w kulturze polskiej. Red. G. Kotlarski, M. Figura. Poznań, 1999.

Krzemień W. Filozofia w cieniu prawosławia. Warszawa, 1979.

Kupiec K. Ewolucyjna wizja dziejów u źródeł dynamicznej koncepcji Kościoła w myśli Włodzimierza Sołowjowa // Tarnowskie Studia Teologiczne. 1993. Nr. 12.

Kupiec K. Teoria rozwoju dogmatycznego według Włodzimierza Sołowjowa // Teologia – wiedza zbawienia. Tarnów, 1998.

Łosski M. Włodzimierz Sołowjow //ŁosskiM. Historia filozofii rosyjskiej. Przeł. H. Paprocki. Kęty, 2000.

Mace i na A. Das Geheimnis der Bosheit. Versuch einer Geschichtstheologie des Widersacher Christi als Deutung der “Erzählung vom Antichrist” Solowjews. Freiburg, 1955.

Mazurek S. Siemion Frank – chrześcijaństwo i sens historii // Krytyka. 1992. Nr. 39.

Miłosz Cz. Science fiction i przyjście Antychrysta // Miłosz Cz. Metafizyczna pauza. Kraków, 1989.

Morawsкi M. Włodzimierz Sołowjow// Przegląd Powszechny. 1890. Nr. 25–26.

Müller S. Das religionsphilosophische System Vladimir Solovjevs. Berlin, 1956.

Müller S. Soloviev und der Protestantismus. Freiburg, 1951.

Munzer E. Solovyev. Prophet of Russian-Western Unity. London, 1956.

Pawłowski A. Sofiołogia Włodzimierza Sołowjowa // Collectanea Theologica. 1937. Nr. 18.

Pryszmont J. Podstawy religijne etyki Wł. Sołowjowa. Studium analityczno-krytyczne // Studia dogmatyczne-moralne. Warszawa, 1968.

Przebinda G. Apokalipsa Włodzimierza Sołowjowa // Znale. 1986. Nr. 11–12.

Przebinda G. Od Czaadajewa do Bierdiajewa. Spór o Boga i człowieka w myśli rosyjskiej (1832–1922). Kraków, 1998.

Przebinda G. Włodzimierz Sołowjow i idea teokracji ekumenicznej // Znale. 1985. Nr. 3.

Przebinda G. Włodzimierz Sołowjow i Mikołaj Fiodorow. Dwie koncepcje eschatologiczne // Slavia Orientalis. 1989. Nr. 3–4.

Przebinda G. Włodzimierz Sołowjow wobec historii. Kraków, 1992.

Przebinda G. Żydzi i Polacy w myśli ekumenicznej Włodzimierza Sołowjowa // Znale. 1986. Nr. 4–5.

Romaniuк R. Paszport Antychrysta. Lew Tołstoj i Włodzimierz Sołowjow // Wokół Tołstoja i Dostojwskiego. Red. J. Dobieszewski. Warszawa, 2001.

Romero M.G. Schelling’s Reflection on the Evil in the “Lectures on Goodmanhood” // Соловьевский сборник. Ред. И.В. Борисова, А.П. Козырев. М., 2001.

Sacke G. W.S. Solowjews Geschichtsphilosophie. Berlin, 1929.

Sołowjow S.M. Życie i ewolucja twórcza Włodzimierza Sołowjowa. Przeł. E. Siemaszkiewicz. Poznań, 1986.

Śpidlik T. Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka. Przeł. J. Dembska. Warszawa, 2000.

Stremooulchoff D. Vladimir Soloviev et son oeuvres messianiques. Paris, 1935.

Sutton J. Religious Philosophy of Vladimir Solovyov. Towards a Reassessment. London, 1968.

Szyłkarski W. Messianismus und Apokalyptik bei Dostojewskij und Solowjew // A. Maceina. Der Grossinquisitor. Geschichtsphilosophie der Legende Dostojewskij s. Heidelberg, 1952.

Tilliette X. Chrystus filozofów. Prolegomena do chrystologii filozoficznej. Przeł. A. Ziernicki. Kraków, 1996.

Truhlar K.V. Der Vergöttlichungsprozess bei Vladimir Solovjev. Roma, 1941.

Waage P.N. Der unsichtbare Kontinent. Wladimir Sołowjow der Dencker Europas. Stuttgart, 1988.

Walicki A. Filozofia religijna Sołowjowa // Walicki A. Rosyjska filozofia i myśl społeczna od Oświecenia do marksizmu. Warszawa, 1973.

Walicki A. Rosja, katolicizm i sprawa polska. Warszawa, 2002.

Walicki A. Włodzimierz Sołowjow: filozofia religijna i narodziny “nowego liberalizmu” // Walicki A. Filozofia prawa rosyjskiego liberalizmu. Przeł. J. Stawiński. Warszawa, 1995.

Wenzler L. Die Freiheit und das I!use nach Vladimir Solovrev. Freiburg, 1978.

Wenzler L. Einleitung: Leidenschaft, die Glaube wird. Vladimir Solov'evs Philosophie der Liebe //V. Solov'ev. Der Sinn der Liebe, bbers. von E. Kirsten. Hamburg, 1985.

Zdziechowski M. Testament ksęcia Eugeniusza Trubieckiego // Zdziechowski M. W obliczu końca. Wilno, 1938.

Zdziechowski M. U opoki mesjanizmu. Nowe szkice z psychologii narodów słowiańskich. Lwów, 1912.

Zdziechowski M. Włodzimierz Sołowjow // Zdziechowski M. Pesymizm, romantyzm a podstawy chrześcijaństwa. Kraków, 1914–1915. T. 1.

Summary

The aim of the following paper is to examine the problem of evil in the philosophy of Vladimir Solovyov. The paper is not supposed to be an analysis of the problem but an attempt to show how it shaped Solovyov’s thought, and how it influenced his Weltanschauung. From this perspective, Solovyov’s philosophy may be distinctly divided into two contradictory periods: the optimistic (1874–1891), and the pessimistic (1891–1900) during which his previous ideas underwent so fundamental a revision that one can speak about a “turning point” or a “breakthrough”

The origin, presence and existence of evil in the world, as well as the question of possibility of its overcoming (as suggested by Solovyov), have been shown in the perspective of two contradictory philosophemes: a “philosopheme of death” and a “philosopheme of life”. These may be associated with, respectively, the principle that manifests itself as the rule of the law of sin, and of the metaphysical egoism – which results in the lack of unity of being and the state of war of all against all – and the principle of Logos that combines scattered potentials of being, and leads the world to unity with the Absolute God; the latter is a manifestation of the triumph of life over death as guaranteed by the fact of Christ’s Resurrection.

The paper consists ofthree parts which are dedicated, respectively, to theosophy, theocracy, and eschatology. In the first part the author shows the origin of evil in the perspective of the Fall of the World’s Soul, and the return of the fallen world (the Other God) to the original All-Unity. The origin of evil is said to be resulting either from the Fall of the Being mediating between God and the world (Solovyov’s World’s Soul, which in his late works was separated from its Heavenly Model), or from God opening towards all potentials of being, including the potentials of evil and chaos. In