Татарские пословицы и поговорки - Регина Нагимовна Ахмадишина

− гүрдә

Одной ногой на пороге, другой − в могиле

Берәү үлми, берәү көн күрми

Один не может умереть, второй − света белого увидеть

Үлгәннән соң тәубә юк

После смерти за грехи не покаешься

Әҗәлдән дару юк

От смертинет лекарства

Төн үткәнче җан чыккан

Во время ночи душа вышла

Тереләрнең кадерен бел, үлгәннәрнең каберен бел

Знай ценность живых и могилы ушедших

Күрәчәгең булса, күркә талап үтерер

Если суждено смерть настанет от индейки

Күрәчәкне күрми гүргә кереп булмый

Пока своё не проживёшь − в могилу не войдёшь

Каберең якын булмасын (начар кеше белән)

Пусть могила не будет рядом (с плохим человеком)

Йә тәхет, йә ләхет

Или трон или могила

Дөнья эшен ахирәткә калдырма

Людские дела на загробную жизнь не оставляй

Бөкрене кабер генә төзәтә

Горбатого только могила исправит

Берәү үлә, берәү туа

Один умирает, другой рождается

Добро, зло

Яхшы булса − бидән, яман булса − колдан

Добро − от боярина, зло − от раба

Яхшы булсаң сөярләр, яман булсаң төярләр

Хорошего − любят, плохого − колотят

Яхшы суны ерак түкмиләр

Хорошую воду далеко не выливают

Яхшылык ташны да эретә

Добро и камень растопит

Яхшылык күрәсең килсә, яхшылык эшлә

Хочешь получать добро − делай добро

Усал булсаң асарлар, юаш булсаң басарлар

Будешь злым − повесят, а будешь мягким − раздавят

Таш белән органга аш белән ор

Отвечай добром на зло

Надан кеше сукырдан яман

Глупый человек хуже слепого

Одиночество

Ялгызлык таштан да каты

Одиночество и камня твёрже

Ялгызлык яман юлдаштан хәерлерәктер

Одиночество лучше плохого товарища

Ялгызлык ят илдә беленер

Одиночество ощущается в чужом краю

Ялгызның көче бетәр, эше бетмәс

Силы одинокого покинут, работа − нет

Ялгыз кеше − ялсыз кеше

Одинокий человек − человек без отдыха

Ялгыз кеше барлы булса да зарлы

Одинокий человек хоть и богат, но грустен

Ялгызга юл озак

Одинокому и дорога длинна

Хатыны юкның якыны юк

У кого нет жены, у того нет близкого (тот одинок)

Берүзең тау күчерә алмыйсың

Один горы не сдвинешь

Ялгыз каенга кош кунмас

На одинокую берёзу и птица не сядет

Үз казанында кайнарга

Вариться в собственном соку

Үзең генә җырлаганчы, икәүләшеп тын утыру рәхат

Молчание вдвоём дороже пения в одиночку

Сайланган сазга баткан

Перебирающий застрянет в болоте

Парлы булсаң − гөл сибәрләр йөзеңә; ярлы булсаң − көл сибәрләр күзеңә

Если у тебя есть пара − будут кидать цветы, а если ты беден − пепел

Кимчелексез дус эзләгән − ялгыз калган

Ищущий друга без изъяна − останется одинок/ Поиск идеала приведёт к одиночеству

Ирсез хатын − йөгенсез ат

Незамужняя женщина − необузданная лошадь

Время года

Ябага тайны хурлама − язга чыкса ат булыр

Не ругай линяющего жеребца − по весне станет лошадью

Явым теләсәң, давылына да чыда

Ждешь дождя, стерпи и ураган

Яз берәүне аздырыр, берәүне малдан яздырыр

Весна − одного одарит, а другого − оставет без скотины

Яз кайгысын кыш кайгырт, кыш кайгысын яз кайгырт

О весенних заботах думай зимой, о зимних − весной

Яз сөрсәң, көз урырсың

Вспашешь весной − пожнёшь осенью

Яз уңмаган көз уңмас

То, что не поспело весной, и осенью плодовне даст

Кавәс тумый кыш булмый, җәүза тумый җәй булмый

Не родившись стрельцу не быть зиме, не родившись близнецам − лету

Җәй алмаска, кыш бирмәскә

Летом не брать, зимой не давать

Җәй бар, кыш бар, ашыгып ни эш бар

Лето есть, зима есть, куда спешить

Җәй көнне бияләй, кыш көнне майка сатып ал

Покупай летом варежки, а зимой майку

Җәй көнне йоклама, кыш көнне өлгерерсең

Не спи летом, отоспишься зимой

Җәй көнне чанаңны, кыш көнне арбаңны әзерләп куй

Готовь сани с лета, а телегу зимой

Җәй җәйләдем, кыш кышладым, мич башыннан төшмәдем

Лето пропел, зиму перезимовал, но с печи не слезал

Җәйгә чыккан җан үлмәс

Дожившая до лета душа не умрёт (будет здорова)

Җәйгә чыксаң кышны уйла, кышка керсәң җәйне уйла

Летом задумайся о зиме, а зимой о лете

Жәй эшләсәң, кыш ашарсың

Летом поработаешь − зимой поешь

Бер кырпак белән кыш булмас

От одной пороши (с первого снега) зима не начинается

Бер карлыгач белән яз булмый

Одна ласточка весны не делает

Бер елда ике яз булмый

Две весны в один год не наступают

Яз җитсә чебенгә дә җан керә

Весной даже мошка набирается силы

Язгы көн ел туйдыра

Один весенний день год кормит

Язгы хезмәт − көзге хөрмәт

Весенний труд − осенний почёт / Весенний труд – осенние плоды

Күз өчен яз яхшы, авыз өчен көз яхшы

Для глаз отрада весна, а для рта − осень

Иртән уңмаган һич уңмас

Не сделанное утром, вечером и подавно не доделается

Язның байлыгы − кояш, көзнең байлыгы − уңыш

Весенне богатство − солнце, осеннее богатство − урожай

Язның пычрагы да ямьле була

У весны даже грязь живописна

Октябрь ни арба, ни чана

Октябрь − ни телега, ни сани

Октябрь − кара бия, ноябрь − ала бия

Куда октябрь поведет, туда ноябрь и свернет

Көзге көн ул бала кебек: әле көлә, әле җылый

Осенний день как дитё: то плачет, то смеётся

Көзге көн − арткы акыл, язгы көн − ярты акыл

Осенний день − поздний ум, весенний день − половина ума

Көзге көн − кияү акылы, язгы көн − яшь килен йөзе

Осенний день − разум зятя, весенний день − молодое лицо невесты

Көзге көннән язгы төн яхшы

Весенняя ночь лучше осеннего дня

Көзге юлга кием ал, язгы юлга азык ал

На осеннюю дорогу запасайся одеждой, а на весеннюю − едой

Кыш бетте дип тун сатма, янә кыш бар

Не продавай тулуп по окончании зимы − настанет новая

Кыш булганын колагы туңганнан белгән

Зиму узнал по замёрзшим ушам

Кыш көне кулыннан кар ала алмассың

У зимы снега не выпросишь

Кыш рәхәт чанага, җәй рәхәт арбага

Зима хороша для