Татарские пословицы и поговорки - Регина Нагимовна Ахмадишина

class="empty-line"/>

Төпсез көймәгә утырырга

Сесть в дырявую лодку /Сесть в калошу

Теләмә озын җәй, телә җылы җәй

Не желай длинного лета, а желай тёплого

Ташыган диңгез дә кайта

И прилив моря завершается отливом

Тау булгач, чокыры булыр

Если есть гора, то будет и ущелье

Тау нихәтле биек булса да, кичүе булыр

Как ни высока гора − покорить можно

Томан төшә − җимешләр пешә

С туманом поспевает ягода

Сәвердәге явым − савып торган савым

Апрельский дождь воза золота стоит

Суны ут алмас, алтынны тут алмас

Вода не горит, а золото не ржавеет

Суның кадере чишмә корыгач беленә

Воду вспомнит как ручей иссохнет

Сиңа җил дә юк, яңгыр да юк

Тебе ни ветра, ни дождя

Сай елга шалтырап ага, тирән елга − тавышсыз

Чем река глубже, там она меньше шумит

Кара алтын − җир мае, аның белән ил байый

Нефть − черное золото, этим страна богатеет

Кар астыннан карга бугы да табылмый

Под снегом и вороньего помета не сыщешь

Кар матур да, аякны туңдыра

Снег красив, да ноги мёрзнут

Тыныч башым, тыныч колагым

Спокойна голова, спокойны и уши

Тыныч торасың килсә, кешене тыныч тот

Хочешь покоя, будь спокоен с людьми

Тырышкан табар, ташка казык кагар

Кто старается, тот найдёт и даже в камень гвоздь вобьёт

Тишекле таш җирдә ятмас

Дырявый камень на земле не лежит

Тамчы кечкенә генә булса да − таш тишә

Капля камень точит

Тамчы тама-тама таш тишә

Капля за каплей камень точит

Тамчы тамса да, диңгезгә су файда

Даже капля морской воды целебна

Тамчысыз диңгез булмый

Без капли моря не будет

Время

Айлар да тигез түгел: берсе озын, берсе кыска

Даже месяцы не одинаковы − одни короче, другие − длиннее

Айның ундүртенче кичәсе кебек

Как 14 вечер месяца

Айның утыз көне бар, утыз төне бар

У месяца есть 30 дней и 30 ночей

Көннең киче иртәсеннән билгеле

Утро вечера мудренее

Атна кичнең килеше чәршәмбедән билгеле

Наступление конца недели чувствуется уже в среду

Атнада җиде җомга

Семь пятниц на неделе

Минутында тотмасаң, сәгатендә тоталмассың

Потерял минуту − потеряешь час

Атнасына алты ял

Шесть выходных на неделе

Көн көнгә охшап тумас, көн саен кояш булмас

День на день не приходится, каждый день солнца не бывает

Көн узсын, йон тузсын

Пусть день пройдёт, а шерсть сойдёт

Заман кош кебек: очып киткәч кире кайтмый

Время как птица: улетев − обратно не вернётся

Заманны бернинди җәүһәргә дә алмашып булмый

Время не обменяешь ни на какую драгоценность

Заманның ялына ябыш

Цени свободу времени

Заман үзе өйрәтә

Время само научит

Замана − көчленеке

Настоящее время − у сильного

Заманасына күрә дуңгызны җизни диярсең

Смотря какое время и свинью зятем назовёшь

Былтыргыны былтыратма

Не вороши прошлое

Былтырны шүрәле дә эзләп тапмаган

Прошлогоднего даже чёрт не сыщет

Бүген бар, иртәгә юк

Сегодня есть − завтра нет

Бүген белән көн бетми

День сегодня не заканчивается

Бүген болай, таңда әллә ничек

Сегодня так, а на рассвете уже по-другому

Бер көн артка калсаң, биш көн артка калырсың

Отставший на день, отстанет и на пять

Баш кашырга да вакыт юк

Даже затылок почесать некогда

Көн − эш өчен, төн − ял өчен

День для работы, ночь − для отдыха

Көндез таш ват, төнлә тыныч йокла

Днем ломай камни, а ночью спи спокойно

Көндез шырпы белән эзләп тапмассың

Днем с огнем не сыщешь

Вакыт акча түгел, югалтсаң таба алмассың

Время не деньги, потеряв − не найдһшь

Вакыт комны ташка, ташны комга әйләндерә

Время превращает песок в камень, а камень в песок

Вакытлы эш вакытында яхшы

Работа хороша вовремя

Вакытның дилбегәсе юк

У времени нет вожжей

Вакытың үтте − бәхетең китте

Время прошлом − счастье ушло

Безнең авылның көне бик озын, кечкенә авылның елы хәтле бар

День в нашей деревне равен году в чужой провинции

Артка калган болыт яумый үтәр

Запоздалая туча пройдёт без дождя

Алды барның арты бар, февральнең марты бар

У начала есть и конец, у февраля есть март

Узган гомер кире кайтмый сулар үргә акса да

Прожитая жизнь не вернётся, даже если вода будет течь обратно

Нух пәйгамбәр заманыннан

Со времён пророка Нуха / Со времён царя Гороха

Кырындагын кырык ел эзләгән

Сорок лет искал то, что было под боком

Вера

Алладан курыкмаганнан курык

Остерегайся неверующего/безбожника

Чукын, улым, урысның күңеле булсын (вак-төяк гөнаһ кылу турында)

Крестись сынок, пусть христианин порадуется (про мелкие прегрешения)

Аллага да юк, муллага да юк

Ни Богу, ни мулле

Мулласы нинди − мәхәлләсе шундый

Каков поп − таков приход

Мулла песие кебек

Как у Христа за пазухой

Кунмыйм дигәнне караңгы кундырыр, адашмыйм дигәнне буран адаштырыр

Неверующему Фоме и свет померкнет, и вьюга запутает

Һәркем үзенә укына, һәркем үзенә чукына

Каждый молется о себе, каждый молется для себя

Яшең җитсә кырыкка, эшең китә шырыкка

Как исполнится сорок лет, все дела пойдут под гору

Драгоценные металлы, камни

Алтын саз төбендә дә ялтырый

Золотои на дне болота блестит

Алтын туфракка аралаш чыгар

Золото и сквозь землю выйдет

Алтын чермәс, тимер тузмас

Золото не гниет, железо − не изнашивается

Дәрья төбендәге энҗедән тау башындагы таш артык

Жемчуг на дне земном ценнее камня на вершине горы

Алтын эчендә йөзү

Плавать в золоте

Алтынны коя белмәгән эретер, тирене или белмәгән черетер

Бережливый ювелир − приумножит, неумелый скорняк − уничтожит

Алтынчының бер органы − тимерченең мең органы.

У ювелира один орган, у кузнеца − тысяча

Өлешеңә төшкән көмешең

На долю выпало серебро

Тимерне кызуында сук

Куй железо пока горячо

Тимер булса, алтын да табыла

Будет железо, найдётся и золото

Тимер тоткан тилмермәс

Держащий железо не заржавеет

Тимере бар тилмермәс, каены бар кайгырмас

С железом не заржавеет, с березой не поседеет

Тимерне кызуында сук, балыкны уйнаганда тот

Куй железо пока горячо, лови рыбку пока клюёт