Палимпсест. Поэтика средневековой латинской литературы - Олег Сергеевич Воскобойников

auro similem, tenens virgam, ut michi visum est, de auro, totam grossitudinem digiti habentem, longitudinem stature hominis mediam vero virgam illam comprehenderat. Facies autem eius super fontem contra aquilonem; et statura et habitudo corporis et faciei eius valde moderata, nec brevis nec longa, que possit adverti, nec pinguis nec macilenta, maturitatem vultu ostentans, que et misericordie et indignationi posset inflecti. Hoc ergo totum denotabam stans a sinistra parte ad occidentalem plagam satis prope, reverentiam cum timore et exultatione exhibens tam reverende persone.

Hoc mihi demonstrasti, Domine Deus, quod evigilans quasi infantiles fabulas cepi recitare, tamen ut memorie commendarem exametris versibus statui describere et partem ita descripsi in tabulis meis, sed persecutione perurgente quam permisisti michi suscitari propter peccata mea horribilia que superius descripta sunt deletos repperi, revertens post datam a te tranquillitatem»: Ibid. Fol. 57vA–vB.

716

Constable G. The Reformation. P. 281–282.

717

Барт Р. Избранные работы. С. 463.

718

Webber T. Scribes and Scholars at Salisbury Cathedral c. 1075 – c. 1125. Oxford, 1992. P. 123–128; Thomas H. M. Secular Clergy in England, 1066–1216. Oxford, 2014. P. 84–85.

719

Они дошли в аккуратной рукописи третьей четверти XII века, возможно, из библиотеки бенедиктинского аббатства Девы Марии в Абингдоне, в обрамлении нескольких небольших отрывков из Отцов Церкви: Godwinus Saresberiensis. Meditationes. Oxford. Bodleian Library. Ms. Digby 96. Fol. 8r–68r.

720

Watson N. The Original Audience and Institutional Setting of Edmund Rich’s Mirror of Holy Church: the Case for the Salisbury Canons // Medieval and Early Modern Religious Cultures / Ed. by L. Ashe, R. Hanna. Cambridge, 2021. P. 39–40.

721

«Iniuste omnino voluntati proprie est renuntiandum, iuste autem interdum pro voluntate eius qui preest vice domini libenter cedendum, exemplo qui dixit instante hora passionis: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste». Ecce propria, scilicet pia et iusta voluntas. Ait ergo aliam intelligens altiorem voluntatem Patris: «Veruntamen non mea voluntas, sed tua fiat». Ecce ad doctrinam nostri ex voluntate contra voluntatem suam Patris voluntati elegit obedire Ille qui in hunc mundum venit peccatores salvos facere. Ergo filiorum est ex voluntate et amore etiam in rebus asperis patri obedire, servorum autem invito animo sub timore domino servire. Quid ergo, o dives, quomodo ad hanc predictam evangelice institutionis et apostolice perfectionis poteris pertingere, ad quam religiosi, quique pauperes spiritu et pauperes censu vix possunt aspirare? Sed noli desperare. Habes etiam et tu aliquod remedium imitandi et omnia que possides relinquendi. Multam quidem divitiarum, multam quoque vitiorum possessionem, quorum omnium regina est superbia, possides. Si vis ergo ad perfectionem tendere, si vis Christi discipulus et Dei filius per adoptionem esse, vade pedibus fidei, vende omnia, commuta omnia, relinquens omnia que possides, vel mente contempnendo, teque ipsum quem diligis, id est quicquid in te vitiosum amas odiendo. Nam, si nondum potes mente et corpore omnia que possides instar apostolorum perfecte relinquere, noli instar prefati iuvenis qui multas possessiones habebat a Domino desperando recedere. Habes enim et tu apostoli consilium, quo omnia que possides potes laudabiliter relinquere et vitam eternam invenire; si videlicet primo omnium omnem illam substantiam vitiorum: superbiam, invidiam, concupiscentiam malam, fornicationem, iram quoque et odium et ceteram ex his pullulantia, que tibi ex patre diabolo quasi hereditario jure per Adam obvenit, per penitentiam et confessionem relinquis, si videlicet domum commessationis et fornicationis et iniquitatis efficis templum in te sobrietatis et castitatis et totius honestatis; item si fratres et sorores, id est una cum sanguinitate vitiorum confederatos et ob hoc unius gehenne coheredes, abnegas; si praeterea patrem diabolum et uxorem carnem, et parvulos eorum, id est male conceptos affectus allidendos ad petram respuis; si denuo agros, id est laboriosam nimiam curam mundi, alium relinquis, ut Christo adhereas et Christo ex his que possides pauperibus succurrendo servias; centuplum accipies et vitam eternam possidebis»: Godwinus Saresberiensis. Meditationes. Oxford. Bodleian Library. Ms. Digby 96. Fol. 28r–29r.

722

«Orationes sive meditationes quae subscriptae sunt, quoniam ad excitandam legentis mentem ad Dei amorem vel timorem, seu ad suimet discussionem editae sunt, non sunt legendae in tumultu, sed in quiete, nec cursim et velociter, sed paulatim cum intenta et morosa meditatione. Nec debet intendere lector ut quamlibet earum totam perlegat, sed quantum illum delectat. Nec necesse habet aliquam semper a principio incipere, sed ubi magis illi placuerit. Ad hoc enim ipsum paragraphis sunt distinctae per partes, ut, ubi elegerit, incipiat aut desinat, ne prolixitas aut frequens ejusdem loci repetitio generet fastidium, sed potius aliquem inde colligat lector propter quod factae sunt pietatis affectum»: Anselmus Cantabrigiensis. Orationes sive meditationes. Prologus / Ed. F. S. Schmitt. Anselmi opera omnia. T. 3. Edinburgh, 1946. P. 3.

723

La Règle de Saint Benoît. Ch. 48 / Ed. J. Neufville. T. 2. Paris, 1972. P. 602–604.

724

Giraud C. Spiritualité et histoire des textes entre Moyen Âge et époque moderne: genèse et fortune d’un corpus pseudoépigraphique de méditations. Paris, 2016. P. 57.

725

Сугерий. Сочинения / Сост., отв. ред. А. И. Сидоров, пер. Р. Л. Шмаракова, И. И. Аникьева, О. С. Воскобойникова. В печати.

726

Suger. Oeuvres / Éd. Fr. Gasparri. Vol. 2. Paris, 1996. P. 200–201.

727

Brown E. Suger and the Abbey Church of Saint-Denis, 1144–51 // Gesta. 2000. Vol. 51/1. P. 48–49.

728

Erlande-Brandenburg A. Saint-Denis. Le manifeste de l’abbé Suger // L’abbé Suger, le manifeste gothique de Saint-Denis et la pensée victorine / Éd. D. Poirel. Turnhout, 2001. P. 19–20.

729

Speer A. Luculento ordine: Zum Verhältnis von Kirchweihliturgie und Baubeschreibung bei Abt Suger von Saint-Denis // Kunst und Liturgie im Mittelalter. Römisches Jahrbuch der Bibliotheca Hertziana. 1999/2000. Bd. 33. Beiheft / Hg. N. Bock et al. München, 2000. S. 30–35. Шпеер считает, что до масштабной перестройки хора и возведения нефа при аббате Одоне и юном Людовике IX под руководством Пьера де Монтрёя «прекрасный готический хор» Сугерия вообще существовал лишь в литургических описаниях. См.: Speer A. Is there a Theology of the Gothic Cathedral? A Re-reading of Abbot Suger’s Writings on the Abbey Church of St.-Denis // The Mind’s Eye. Art and Theological Argument in the Middle Ages / Ed. by J. Hamburger, A.‑M. Bouché. Princeton,